Geografie:

Het koninkrijk Marokko (in het Arabisch wordt Marokko Maghreb genoemt) heeft een oppervlakte van 453.730 km2 en is daarmee bijna 11x zo groot als Nederland en ligt in het uiterste noordwesten van Afrika. Deze oppervlakte is exclusief de Westelijke Sahara. Dat gebied wordtsinds 1979 door Marokko bestuurd, maar de bevolking van de Westelijke Sahara strijdt voor onafhankelijkheid. De hoofdstad is Rabat en even ten zuiden van Rabat ligt Casablanca, het commerciële centrum en de grootste stad van Marokko. Het land grenst in het oosten aan Algerije en aan de westelijke Sahara in het zuiden voor de rest is het land omgeven door de Middellandse zee in het noorden en de Atlantische Oceaan in het westen. In het noorden, aan de kust van de Middellandse Zee, liggen twee Spaanse enclaves: Ceuta en Melilla. Die zijn een overblijfsel uit de koloniale tijd. De hoofdstad van Marokko is Rabat. Andere belangrijke steden zijn Casablanca, Fez, Marrakesh, Agadir en Tanger.
Het land wordt gedomineerd door bergen maar is landschappelijk een land van uitersten: van besneeuwde bergtoppen in het noorden tot droge woestijnen in het zuiden. Marokko kent twee belangrijke gebergtes:

• In het noorden, aan de middellandse Zee, ligt het Rifgebergte dat van west naar oost loopt. Dit gebergte reist op uit zee en is 2200 meter hoog. Het hoogste punt hier is de Jebel Tidirhine met een hoogte van 2456 meter.
• Dwars door Marokko loopt het Atlas-gebergte, van het zuidwesten naar het noordoosten, tot in Tunesië. Dit gebergte bestaat uit drie ketens: de Moyen-Atlas, de Haut-Atlas en de Anti-Atlas. De Moyen-Atlas is drieduizend meter hoog. De Haut-Atlas bereikt hoogtes tot vierduizend meter. In dit gebied bevindt zich de Jebel Toubkal . Deze is 4156 meter hoog en daarmee het hoogste punt van Marokko. Het Haut-Atlas gebergte heeft een aantal vulkanen die nog voor een deel actief zijn. Dit uit zich in de aardbevingen rondom het gebergte.

Ten zuiden en ten oosten van het Atlasgebergte begint de Sahara woestijn. Voor het grootste deel bestaat dit gebied uit rots- en zandvlakten. Langs de rivierdalen bevinden zich oasen. Marokko kent een aantal belangrijke rivieren. In het noordwesten stromen de Oued Sebou en de Oued Oum er Rbia . Deze laatste is de langste rivier van Marokko en heeft een lengte van 555 kilometer.

De geschiedenis van Marokko gaat terug tot ver voor het neolithicum dat toen werd bewoond door rondtrekkende (Berber)volken. Het eerste feit dat bekend is betreffende de bewoning van het gebied van het huidige Marokko is de stichting van handelsposten aan de kust door de Feniciërs zo rond 1200 v. Chr. Daarna waren het, tot de val van Carthago in 146 v. Chr., de Carthagers die er handelsfactorijen hebben gesticht. Hierna kwam het gebied onder Romeins bestuur. Het gebied was rond die tijd bekend onder de naam Mauretania (genoemd naar Mauri of Moren). Na de val van het Romeinse rijk werd het gebied lange tijd geregeerd door lokale dynastieën tot dat de Vandalen (in 429 n. Chr.) het land veroverde. Het Byzantijnse Rijk probeerde in 533 n. Chr. het gebied onder controle te krijgen maar kon alleen de stad Ceuta enige tijd in haar macht houden. In 682 n. Chr. veroverde het Arabische Rijk het land en werd de islam geïntroduceerd. Vanaf die tijd regeerde zowel Arabische als Berberdynastieën over Marokko. Bekende dynastieën waren die van de Almoraviden (1056–1147 n. Chr.), de Almohaden (1147–1269 n. Chr.) en de Meriniden (1196-1549 n. Chr.). Onder de twee eerste dynastieën kwam Marokko tot grote bloei en werd Spanje tot 2 keer toe veroverd. Nadat de Almohaden in 1269 n. Chr. definitief ten val waren gekomen werd Spanje prijsgegeven aan de christelijke Reconquista. De Portugezen veroverden Ceuta in 1415 n. Chr. en de Spanjaarden in 1496 n. Chr. Melilla. In 1549 n. Chr. werd de macht van de Mariniden overgenomen door de machtige Sa’adi-sjarifen (een sjarif is een afstammeling van de profeet Mohammed). Zij wisten in 1578 bij Kasr al-Kabir de Portugezen een beslissende nederlaag toe te brengen. De bekendste vorst van deze dynastie, Ahmad al-Mansoer (1578–1603), verzette zich met succes tegen de Turken, die Algerije en Tunesië al in hun macht hadden. Omstreeks 1650 kwam er een nieuw sjarifenhuis aan het bewind in Marokko, nl. de Filaliërs of Alawieten van Tafilalet, van wie Mawlai Isma’il al-Samin (1672–1727) het gezag van de sjarifen in heel Marokko herstelde. Na hem geraakte het rijk echter door troontwisten en opstanden weer steeds meer in verval; niettemin hebben de Filali-sjarifen zich tot op heden als monarchen weten te handhaven. Nadat de Fransen Algerije in 1830 veroverde steunden de Marokkanen de Algerijnse opstandelingenleider Abd el-Kader, wat tot een oorlog met Frankrijk leidde. Na de vrede van Tanger was het een tijdlang relatief rustig. Tijdens de internationale conferentie van Madrid in 1880 n. Chr. werd de staatsrechtelijke positie van Marokko geregeld en garandeerde de verschillende mogendheden Marokko haar onafhankelijkheid. Begin twintigste eeuw sloot Frankrijk met Groot-Brittannië en Spanje overeenkomsten over Marokko. Hierbij werd Marokko verdeeld in een internationale zone Tanger, een Franse invloedssfeer en een Spaanse invloedssfeer; dit ook naar aanleiding van het Panther-incident in 1911, toen Duitsland in de haven van Agadir met een kanonneerboot gewapende steun aan de sultan toezegde, in ruil voor de status van Duits protectoraat voor Marokko. Maar na een onderhandeling tussen de Fransen en de Duitsers erkende Duitsland toch het Franse protectoraat. De eerste presidentgeneraal in het protectoraat Marokko was generaal Lyautey.

In 1905 n. Chr. ontstond de eerste Marokko-crisis (1905) en bezette Frankrijk, ondanks verzet van de overige mogendheden, toch een gedeelte van het land. In 1908 werd de heersende sjarif, sultan Abd al-Aziz, onttroond door zijn broer Mawlai Hafid die kort hierna ook met zijn landgenoten in conflict kwam waarna in 1911 n. Chr. de tweede Marokko-crisis uitbrak. Het resultaat van de hierop volgende onderhandelingen was dat Duitsland het Frans protectoraat over Marokko erkende en Mawlai Hafid aftrad als sultan. Zijn opvolger, Mawlai Joesoef, sloot de protectoraatverdragen van 30 maart en 27 november 1912 met Frankrijk en Spanje. De overeenkomst van 1904 werd herzien: Spanje behield in Marokko de enclaves Ceuta en Melilla in het noorden en de enclave Santa Cruz de Mar Pequeña (thans Ifni) in het zuiden wel, maar in verkleinde vorm.
In de jaren twintig leidde Abd el-Krim een volksopstand van Berbers gericht tegen zowel de koloniale machten als tegen de onderdanige Marokkaanse machthebbers. De opstand werd met een vereend Frans-Spaans optreden in 1926 n. Chr. neergeslagen. Nadat de Fransen in 1932 n. Chr. erin slaagde de oase Tafilalet te bezetten werd in 1934 n. Chr. geheel Marokko onder Frans gezag geplaatst. Omstreeks die tijd uitten zich de eerste nationalistische gevoelens wat resulteerde in de oprichting van de Action Marocaine, met Allal al-Fasi als een van de voornaamste pleitbezorgers. Deze partij kwam met een uitvoerig programma van hervormingen, maar eiste niet direct de afschaffing van het protectoraat. De Action Marocaine werd in 1937 opgeheven en in 1939 sloot Marokko zich aan bij Frankrijk waarna het zich in 1942 aansloot bij de beweging van de Vrije Fransen van generaal De Gaulle. De nationalisten richtten in 1943 de Verenigde Onafhankelijkheidspartij (Istiqlal) op (weer met al-Fasi als een van de voormannen), die nu wel de volledige onafhankelijkheid voor Marokko eiste, met een constitutionele vorm van regering onder sultan Mohammed ibn Joesoef, die het nationalisme steunde.  In 1944 werd de PDI opgericht, een tweede onafhankelijkheidspartij die zich meer op het Westen richtte. De Istiqlal, die in de steden veel aanhang had kon op het platteland op weinig steun rekenen van de conservatieve Marokkaanse groepen die zich geschaard hadden rond Thami al-Glawi, de pasja van Marrakech. In augustus 1953 ging sultan Mohammed Ibn Joesoef in ballingschap, toegevend aan de steeds groter wordende druk van de groep onder leiding van al-Glawi. Mohammed ibn Arafa werd daarop als sultan door Frankrijk naar voren geschoven.
Op 5 november 1955 keerde Mohammed Ibn Joesoef, na een periode van fel gewapend verzet van de Marokkanen terug als koning van Marokko. Ibn Arafa had de situatie niet meer in de hand kunnen houden en vluchtte naar Tanger. Op 2 maart 1956 werd Marokko onafhankelijk van Frankrijk. Later werden aparte verdragen met Spanje gesloten waardoor de Spanjaarden vrijwel gelijktijdig met Frankrijk Marokko's onafhankelijkheid erkenden. Maar de Spanjaarden hielden zowel de noordelijke enclaves (Ceuta en Melilla), de zuidelijke enclave (Ifni) en de Westelijke Sahara onder hun macht. Op 12 november 1956 werd Marokko lid van de Verenigde Naties en op 1 oktober 1958 lid van de Arabische Liga. Op 3 maart 1961 overleed Koning Mohammed V waarna zijn zoon Hassan II op de troon kwam. In 1963 braken de eerste grensconflicten met Algerije uit. Dit werd de "Zanden Oorlog" genoemd. In februari 1964 werd het conflict geregeld en werd er een gedemilitariseerde zone ingesteld. In december 1964 bracht Hassan II 1964 een bezoek aan Tunesië om de banden tussen beide landen te verbeteren die ernstig waren verstoord toen Tunesië in 1960 de onafhankelijkheid van Mauritanië erkende.

In december 1965 werd door de Verenigde Naties een resolutie aangenomen waarbij Spanje werd opgeroepen Sidi Ifni en de Westelijke Sahara te dekoloniseren. Op 30 juni 1969 besloot Spanje alleen Ifni aan Marokko over te dragen, terwijl de Westelijke Sahara in Spaanse handen bleef. In januari 1970 erkende Marokko Mauritanië en in juni 1970 werd er al een samenwerkingsovereenkomst tussen beide landen getekend. Na een mislukte staatsgreep in juli 1971 delegeerde Hassan II alle burgerlijke en militaire bevoegdheden aan generaal Mohammed Oufkir. Op 16 augustus 1972 deden officieren van de luchtmacht onder leiding van generaal Oufkir een mislukte greep naar de macht. De mislukte staatsgreep werd gevolgd door ingrijpende zuiveringen in de legertop en de daders werden allemaal geëxecuteerd. In 1972 werd na een referendum Marokko tot constitutionele monarchie gemaakt.
Ten aanzien van het door Marokko betwiste Spaans Sahara werd op 14 november 1975 een akkoord bereikt. Volgens de bepalingen van het akkoord ontruimde Spanje het gebied vóór 28 februari 1976, waarna het werd verdeeld tussen Mauritanië en Marokko waarbij aan Marokko het grootste deel van het gebied langs de Atlantische kust en de fosfaatgebieden bij Bu Cra werden toegewezen. Het voor een zelfstandige Sahara republiek strijdende Polisario begon toen een guerrilla tegen zowel Marokko als Mauritanië, daarin gesteund door Algerije. Nadat Mauritanië in augustus 1979 een akkoord sloot met Polisario om het gebied te ontruimen trokken hierop Marokkaanse troepen dit deel van het gebied binnen en het werd als de veertigste provincie bij Marokko ingelijfd. Doordat veel landen de door Polisario uitgeroepen Democratische Arabische Republiek Sahara (DARS) erkende leidde dit tot een breuk binnen de Organisatie van Afrikaanse Eenheid. Marokko verbrak de banden met de staten die tot erkenning van de DARS overgingen. Er werden door Marokko grote verdedigingswallen opgericht om Polisario strijders buiten de mijnbouwgebieden te houden.
Een VN-vredesplan uit augustus 1988 voorzag in een bestand en een referendum. Op basis hiervan trad Marokko in overleg met Polisario. Er werd besloten tot een door de VN gesponsord referendum dat in 1992 zou worden georganiseerd. Onenigheid over de definitie van stemgerechtigden leidde tot een jaarlijks ritueel van uitstel van het referendum waardoor het gebied nog steeds voor een groot deel onder Marokkaanse controle staat.
In 1999 werd Hassan II opgevolgd door zijn zoon Mohammed VI nadat Hassan II op 23 juli 1999 overleed aan de gevolgen van een hartaanval. Mohammad VI probeert het land sinds die tijd gematigd te moderniseren. Ook zijn na de komst van de nieuwe koning enkele vooraanstaande dissidenten teruggekomen en werd de positie van de vrouw ook flink verbeterd.

Marokko heeft volgens de laatste schatting uit 2006 naar schatting 33 miljoen relatieve jonge inwoners (50% is onder de 20 jaar). De meeste mensen wonen ten westen van de Atlas; aan de oostkant begint de Sahara-woestijn. Ongeveer driekwart van de huidige Marokkanen is van Berberse afkomst ongeveer 36% daarvan bestaat uit Berber(volken) en 40% is gearabiseerd Berber). In Marokko leven ongeveer driehonderd verschillende Berberstammen. Iedere Berberstam heeft zijn eigen tradities en taal. De stammen zijn grofweg in te delen in drie hoofdgroepen:

• de Rifkabylen die in het Rifgebergte leven.
• de Schloeh leven in het westelijk deel van de Haut-Atlas en in de Anti-Atlas. Beide eerste groepen zijn voornamelijk landbewoners en veehouders.
• de Beraber leven in het Moyen-Atlas en in het oosten van de Haut-Atlas. Veel van de Beraberstammen leven nomadisch.

Mensen van Arabische afkomst vormen de op een na grootste etnische groep (ongeveer 20%) en deze leeft vooral in de steden en op de hoogvlakten van de Voor-Atlas. Ongeveer 3% van de bevolking in Marokko is negroïde. Het aantal joden liep tussen 1969 en 1989 terug van 162.000 tot 30.000 en tegenwoordig zijn dit er, volgens schattingen, nog maar 7.000. De meeste van de ongeveer 100.000 buitenlandse inwoners van Marokko zijn van Franse (circa 60.000) of Spaanse origine, waaronder veel leraren en technisch geschoold personeel en daarnaast steeds meer gepensioneerden, vooral in Marrakesh. De bevolking is niet geleidelijk over het land verdeeld. In het noordwesten en westen van het land leeft op ongeveer 10% van het oppervlakte zo’n 2/3 deel van de inwoners. Het dichtst bevolkt zijn de vruchtbare gebieden aan de kust, het Seboelaagland (Rharb), de Rif en het westelijk deel van de Meseta (ten westen van de Midden-Atlas). Vroeger leefde de meeste mensen op het platteland maar door de urbanisatie groeide de stedelijke bevolking sterk waardoor tegenwoordig ongeveer 60% van de totale bevolking in steden leeft terwijl dit in 1960 nog maar 29% was. De grootste steden zijn: Casablanca (3,5 miljoen inwoners), Marrakech (1,6 miljoen inwoners) en Rabat met 1,4 miljoen inwoners.
Veel Marokkanen gingen vanaf de jaren zestig als gastarbeider werken in het buitenland. In 2002 leefde er ongeveer 285.000 Marokkanen van de eerste of tweede generatie in Nederland. Van oudsher heeft de vrouw in Marokko een dienende rol maar onder invloed van de koers van Mohammed VI nemen vrouwen (vooral in de moderne steden als Rabat en Casablanca) steeds meer deel aan het openbare leven. De traditionele rolverdeling veranderd steeds meer, mede onder invloed van een in 2004 aangenomen wet waarin het familierecht ingrijpend werd gewijzigd. Zo is de plicht tot gehoorzaamheid aan de man vervallen en is er nu sprake van wederzijdse rechten en plichten. Verder is de huwelijksleeftijd van meisjes verhoogd van 15 naar 18 jaar.

De officiële taal is Arabisch maar eigenlijk heeft Marokko twee voertalen: Arabisch en Berbers. De Berbertaal (het belangrijkste dialect is het Tamazight) wordt alleen gesproken en er bestaat geen geschreven versie van. Daarom is het Arabisch de officiële taal van Marokko. Het standaard Arabisch wordt op scholen onderwezen en in vrijwel alle schriftelijke en officiële communicatie gebruikt. De meest gesproken taal is echter een dialect van het Arabisch, het Marokkaans-Arabisch (Darija). Frans heeft als derde taal een belangrijke plaats behouden in het openbare leven (vaak de taal van bedrijven, overheid en diplomaten, maar ook in winkels, restaurants en soms ook in onderlinge gesprekken). Veel Marokkaanse televisie- en radioprogramma’s zijn ook nog in het Frans. Spaans wordt maar in een klein gedeelte van Marokko gesproken. Dit is in het noorden (het voormalige Spaans Marokko) waar Spaans nog als tweede taal wordt gehoord.

Voor veruit het grootste deel van de Marokkaanse bevolking is de islam de belangrijkste godsdienst. Ongeveer 97 procent van de bevolking van Marokko hangt dit geloof aan. Marokko is hiermee een van de meeste overtuigd islamitische landen ter wereld. Het is in heel Marokko goed te merken dat de islam een belangrijke rol speelt in het leven van de mensen. Eigenlijk zijn alle gewoontes en tradities afgestemd op de islam. Dit is in het dagelijks doen en laten goed te merken Zo klinkt bijvoorbeeld vijfmaal daags het gebed uit moskeeën die ruimschoots verspreid zijn over heel Marokko, wordt er vooral in de kleinere plaatsen weinig alcohol geschonken en ziet u zelden verliefde stelletjes op straat.

Op het gebied van cultuur kent Marokko een grote verscheidenheid. Muziek en dans (vooral het buikdansen is een bekend fenomeen) zijn veel uitgevoerde kunstuitingen in Marokko. Maar het land kent ook een groot aantal romanschrijvers, dichters, toneelschrijvers, essayisten en journalisten. Andere Marokkaanse kunsten zijn: het met de hand beschilderen van aardewerk, wandkleden knopen en handgemaakte sieraden. Deze zijn vaak van zilver. Verder tref je met name in de steden Marrakech en Fès veel architectuur aan in de Marokkaanse stijl. Marokko kent verschillende culturele hoogtepunt die opgenomen zijn op de werelderfgoed van Unesco. Hieronder zijn verschillende Medina’s (Fèz, Marrakesh, Meknes, Tétouan en Essaouira en verder de Ksar van AitBenHaddou de De Romeinse opgravingen van Volubilis, het plein (Djemaa el Fna) in Marrakesh en de Portugese stad Mazagan.

De Marokkaanse keuken wordt als een van de meest gevarieerde keukens ter wereld beschouwd. De reden hiervoor is de eeuwenlange overheersing van Marokko door andere volkeren. De keuken is een mengeling van invloeden uit de Arabische, Berberse, Spaanse, Franse, Afrikaanse, Joodse en Turkse keukens. Al deze keukens hebben in meer of mindere mate bijgedragen aan de diversiteit van de Marokkaanse keuken. Daarnaast werd deze verder verfijnd door de koks in de koninklijke keukens in de Marokkaanse koningssteden. Kruiden worden op grote schaal in het Marokkaanse eten gebruikt. Ondanks dat Marokko al duizenden jaren kruiden importeert, komen vele ingrediënten uit Marokko zelf. Belangrijke kruiden zijn kaneel, komijn, peper, gember, saffraan en kurkuma. Couscous is de bekendste Marokkaanse maaltijd en wordt traditioneel met de hele familie genuttigd na het vrijdagse moskeebezoek. Andere belangrijke gerechten zijn tajine, pastila (hartige taart met kip) en harira (soep). De populairste drank is groene thee met munt.

Het klimaat in Marokko is erg gevarieerd. Door de grote verschillen in de landschappen is ook het klimaat per regio anders. Zo kent men in Marokko onder andere een woestijn-, een Middellandse Zee- en een steppeklimaat. In de noordelijke kustvlakten van Marokko heerst een Middellandse-Zeeklimaat maar naar het binnenland neemt de invloed van het continent toe. Het berggebied heeft ruwe winters en matig warme. In het zuiden van Marokko heb je hete zomers. Het Atlasgebergte zorgt er voor dat aan de loefzijde van het gebergte veel neerslag voorkomt met vooral in de winter veel regen (800–1000 mm). Hierdoor ontstaan vruchtbare gebieden die gebruikt kunnen worden door de akkerbouw en de veeteelt. Het tegenovergestelde geldt voor de lijzijde met weinig regen (minder dan 200 mm) in het oosten en zuidoosten.

Ook de verschillen in temperatuur zijn groot. Langs de westkust is het gemiddeld vijf tot acht graden kouder dan in de hoogvlakten aan de voet van de gebergten. De gemiddelde temperatuur is twaalf graden Celsius in de winter. In de zomer is het gemiddeld vijfentwintig graden Celsius. Doordat Marokko langs de noordelijke kust een Middellandse Zeeklimaat kent, is dit gebied het populairst bij toeristen. Ook in de winter kan men hier met een gerust hart op vakantie gaan, want zelfs dan zal het kwik niet verder dalen dan 18C . Ook het westen van Marokko is warm, dit grenst voor een groot deel aan de Sahara en het woestijnklimaat dat dit meebrengt zorgt het hele jaar door voor hoge temperaturen. Dit klimaat kent koele, vochtige winters en warme, droge zomers. De winters in de berggebieden kunnen wel erg koud en lang zijn.

De grote wisselingen in klimaat en landschappen in Marokko hebben ook z’n weerslag op de Flora en Fauna. Het noorden heeft een typisch mediterrane plantengroei, met o.a. kurkeiken maar naar het zuidwesten toe krijgt de vegetatie een meer tropisch Afrikaans aanzien door het voorkomen van cactusachtige soorten als de Euphorbia en Acacia. In het gebergte overheerst op de hoogvlakten het esparto gras en op de hellingen zijn nog bosrestanten over terwijl er boven de 2000 meter een alpine vegetatie overheerst. Zoals in zoveel landen is ook in Marokko van de oorspronkelijke vegetatie door o.a. ontbossing weinig meer over.

Ook de dierenwereld van Marokko heeft sterk te leiden gehad onder de menselijke aanwezigheid. Veel diersoorten zijn tegenwoordig uitgestorven (Atlasleeuw, Noord-Afrikaanse hartenbeest en het Atlashert) of worden sterk bedreigd zoals enkele gazellen soorten, de panter, lynx, hyena en het jachtluipaard. Ook de Magot (enige aap die er voorkomt) is zeldzaam geworden. Om een aantal van deze diersoorten te beschermen zijn er drie natuurreservaten in Marokko. De huidige dieren wereld bestaat voornamelijk uit veel steenschapen een aantal gazellensoorten, genekatten en vossen. Doordat Marokko vaak gebruikt wordt als tussenstop door vogels op hun trek naar het zuiden (en weer terug) is het vogel aanbod erg wisselend. De belangrijkste soorten zijn de ooievaar, de kaalkopibis en een aantal roofvogels.